Κάμψη παρουσιάζει η πολιτιστική συμμετοχή στην Ευρώπη

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Εξασθενεί ο πολιτιστικός χαρακτήρας της Ευρώπης; Σύμφωνα με τα συμπεράσματα μιας νέας έρευνας του Ευρωβαρόμετρου για την πρόσβαση και τη συμμετοχή στον πολιτισμό– η πρώτη μετά το 2007– είναι πολύ πιθανό να συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Παρόλο που υπάρχουν σαφείς διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, σε γενικές γραμμές, έχει μειωθεί ο αριθμός των Ευρωπαίων που ασχολούνται με τον πολιτισμό, ως καλλιτέχνες ή θεατές. Μόνο το 38 % συμμετείχε ενεργά σε μια πολιτιστική δραστηριότητα, όπως το τραγούδι, το χορό ή τη φωτογραφία, κατά το προηγούμενο έτος. Σε ό, τι αφορά την «παθητική» συμμετοχή, ο αριθμός των Ευρωπαίων που χαρακτηρίζουν την πολιτιστική τους ζωή από δραστήρια έως πολύ δραστήρια μειώθηκε στο 18 %, σε σύγκριση με το 21 %, το 2007. Η μείωση της συμμετοχής αφορά όλες τις πολιτιστικές δραστηριότητες πλην του κινηματογράφου, όπου το 52 % των πολιτών δηλώνει ότι πήγε στον κινηματογράφο το προηγούμενο έτος. (+ 1 %). Οι κύριοι λόγοι που προβάλλονται για τη μη συμμετοχή στα πολιτιστικά δρώμενα είναι η έλλειψη χρόνου (το 44 % δίνει αυτή την εξήγηση για το ότι δεν διάβασε βιβλία), έλλειψη ενδιαφέροντος (το 50 % δίνει αυτήν την εξήγηση για το ότι δεν είδε μπαλέτο, χορό ή όπερα), έλλειψη χρημάτων (το 25 % δίνει αυτήν την εξήγηση για το ότι δεν πήγε σε συναυλίες), έλλειψη επιλογής (10 % κατά μέσο όρο). Σύμφωνα με την έρευνα, πάνω από το 50% των Ευρωπαίων χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για πολιτιστικούς σκοπούς, ενώ το ένα τρίτο από αυτούς το χρησιμοποιεί τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.

«Ο πολιτισμός είναι πηγή προσωπικής ολοκλήρωσης, δημιουργικότητας και χαράς. Μου προκαλεί ανησυχία το γεγονός ότι όλο και λιγότεροι πολίτες της ΕΕ συμμετέχουν σε πολιτιστικές δραστηριότητες, ως καλλιτέχνες, παραγωγοί ή θεατές. Η έρευνα δείχνει ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο στηρίζουν τον πολιτισμό ώστε να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή του κοινού και να αξιοποιήσουν το πολιτιστικό δυναμικό ως κινητήρια δύναμη για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη. Ο πολιτιστικός και δημιουργικός τομέας πρέπει να προσαρμοστεί, ώστε να προσεγγίσει νέα ακροατήρια και να διερευνήσει νέα μοντέλα χρηματοδότησης. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει την πρόσβαση και τη συμμετοχή στον πολιτισμό, μέσω του νέου μας προγράμματος Δημιουργική Ευρώπη» και άλλων πηγών χρηματοδότησης της ΕΕ», δήλωσε η κ. Ανδρούλλα Βασιλείου, Επίτροπος αρμόδια για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, την πολυγλωσσία και τη νεολαία.

Σύμφωνα με την έρευνα, η συνηθέστερη μορφή συμμετοχής στα πολιτιστικά δρώμενα στην ΕΕ είναι η παρακολούθηση ή ακρόαση πολιτιστικών προγραμμάτων στην τηλεόραση ή στο ραδιόφωνο (το 72 % παρακολούθησε ένα ραδιοτηλεοπτικό πρόγραμμα τουλάχιστον μία φορά τους προηγούμενους 12 μήνες, ποσοστό που αντιστοιχεί σε μείωση 6 % από το 2007) και ακολουθεί η ανάγνωση βιβλίων (68 %, μείωση 3 %). Η λιγότερο προσφιλής δραστηριότητα είναι η όπερα, το μπαλέτο και ο χορός (18 %, αμετάβλητο).

Σε ό, τι αφορά τη συχνότητα συμμετοχής σε όλες τις μορφές πολιτιστικών δραστηριοτήτων, από την ανάγνωση έως την επίσκεψη μουσείων, οι βόρειες χώρες συγκεντρώνουν την υψηλότερη βαθμολογία, με επικεφαλής τη Σουηδία (το 43 % χαρακτηρίζει το ποσοστό συμμετοχής τους υψηλό ή πολύ υψηλό), η Δανία (36 %) και οι Κάτω Χώρες (34 %). Στην άλλη άκρη της κλίμακας βρίσκεται η Ελλάδα, όπου μόνο το 5 % αναφέρουν υψηλά ή πολύ υψηλά ποσοστά συμμετοχής, η Πορτογαλία και η Κύπρος, 6 %, η Ρουμανία και η Ουγγαρία, 7 %, και η Ιταλία, 8 %. Επιπλέον, το 34 % του πληθυσμού της ΕΕ δηλώνει ότι ποτέ ή σχεδόν ποτέ δεν συμμετείχε σε πολιτιστικές δραστηριότητες, ποσοστό που ισοδυναμεί με αύξηση 4 % από το 2007. Το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί σημαντικά σε ορισμένες χώρες, όπως είναι η Ουγγαρία (54 %, + 26 %), η Ρουμανία (55 %, + 14 %) και η Ελλάδα (63 %, + 8 %).

Για την έρευνα πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 27 000 συνεντεύξεις σε ολόκληρη την ΕΕ. Ο αριθμός των ερωτηθέντων σε κάθε χώρα, κυμάνθηκε από 500 στα μικρότερα κράτη μέλη (Μάλτα, Κύπρος και Λουξεμβούργο) έως περίπου 1 300 στο Ηνωμένο Βασίλειο και 1 500 στη Γερμανία.

Τα υψηλότερα επίπεδα ενεργού συμμετοχής καταγράφηκαν στη Δανία (το 74 % συμμετείχε ενεργά σε τουλάχιστον μία πολιτιστική δραστηριότητα κατά το προηγούμενο έτος), στη Σουηδία (68 %), στη Φινλανδία (63 %) και στις Κάτω Χώρες (58 %). Τα χαμηλότερα επίπεδα ενεργού συμμετοχής καταγράφηκαν στη Βουλγαρία (14 %), στη Μάλτα (18 %), στην Ιταλία (20 %) και στην Ουγγαρία (21 %). Μόνο το 12 % των ερωτηθέντων στην ΕΕ συμμετείχαν σε φωτογραφικές δραστηριότητες ή σε γύρισμα ταινίας, σε σύγκριση με 27 % της προηγούμενης έρευνας, ενώ το 13 % δήλωσε ότι χόρεψε (19 % στην προηγούμενη έρευνα) και το 11 % τραγούδησε (15 % το 2007).

Από όσους επικαλούνται την έλλειψη ενδιαφέροντος, χρόνου και χρημάτων για τη μη συμμετοχή τους, τα υψηλότερα/τα χαμηλότερα ποσοστά έχουν ως εξής:
Διάβασαν βιβλία: έλλειψη ενδιαφέροντος (υψηλότερο ποσοστό στην PT 49% και χαμηλότερο ποσοστό στην SE 15%), έλλειψη χρόνου (CY 55%, IE 31%), έλλειψη χρημάτων ( HU, IT 8%, DK, LU, MT, NL, SE και UK 0%), περιορισμένη επιλογή (RO 14%, NL 0%).
Παρακολούθησαν ή άκουσαν κάποιο πολιτιστικό πρόγραμμα στην τηλεόραση/ραδιόφωνο : έλλειψη ενδιαφέροντος (AT 43%, LU και RO 20%), έλλειψη χρόνου (MT 50%, AT 23%), περιορισμένη επιλογή ( RO 16%, BG και MT 3%).

Παρακολούθησαν κάποια συναυλία: έλλειψη ενδιαφέροντος ( MT 49%, LV 11% ), έλλειψη χρόνου (LU 34%, PT 13%), έλλειψη χρημάτων (PT 35%, MT 7%), περιορισμένη επιλογή (RO 30%, MT 2%).
Επισκέφθηκαν κάποιο ιστορικό μνημείο ή αρχαιολογικό χώρο: έλλειψη ενδιαφέροντος (CY 47%, LV και RO 18%), έλλειψη χρόνου (LU 44%, FI 25%), έλλειψη χρημάτων (CZ 21%, DK, LU, MT, FI και SE 2%), περιορισμένη επιλογή (RO 26%, MT 1%).

Πήγαν στον κινηματογράφο: έλλειψη ενδιαφέροντος (CY 43%, LV και LU 17% ), έλλειψη χρόνου (LU 43%, BG 18%), έλλειψη χρημάτων (ES 42%, MT 6%), περιορισμένη επιλογή (RO 29%, MT 1%).
Πήγαν στο θέατρο: έλλειψη ενδιαφέροντος (MT 54%, EE 16%), έλλειψη χρόνου (CY και LV 31%, PT 14%), έλλειψη χρημάτων (EL 40%, LU 4%), περιορισμένη επιλογή (RO 29%, MT 2%).
Επισκέφθηκαν κάποιο μουσείο ή γκαλερί: έλλειψη ενδιαφέροντος (CY 61%, LV και RO 22%), έλλειψη χρόνου (UK 41%, PT 23%), έλλειψη χρημάτων (HU 18%, CY, MT και FI 2%), περιορισμένη επιλογή (RO 26%, MT 1%),
Επισκέφθηκαν κάποια δημόσια βιβλιοθήκη: έλλειψη ενδιαφέροντος (CY 62% , RO 26%), έλλειψη χρόνου (RO 36%, LU 17%), έλλειψη επιλογής (RO 23%, MT 2%).
Είδαν μπαλέτο, χορό ή όπερα : έλλειψη ενδιαφέροντος (CY 64%, RO 24%), έλλειψη χρόνου (LU 27%, PT 11%), έλλειψη χρημάτων (LT 25%, MT 4%).

Σύμφωνα με την έρευνα πάνω από το 50% των Ευρωπαίων χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο για πολιτιστικούς σκοπούς. Οι πλέον προσφιλείς χρήσεις είναι η ανάγνωση άρθρων εφημερίδων (53 %), η αναζήτηση πολιτιστικών πληροφοριών (44 %) η ακρόαση ραδιοφώνου ή μουσικής μέσω του Διαδικτύου (42 %). Οι ερωτηθέντες από τις βόρειες χώρες τείνουν να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για πολιτιστικούς σκοπούς περισσότερο απ' όσο οι ερωτηθέντες στις νότιες και κεντροανατολικές ευρωπαϊκές χώρες.

Οι κοινωνικο-δημογραφικοί παράγοντες εξακολουθούν να επηρεάζουν τον βαθμό συμμετοχής στον πολιτισμό: οι πιο μορφωμένοι και από υψηλότερα κοινωνικά στρώματα ή εκείνοι που δεν αντιμετωπίζουν σχεδόν ποτέ οικονομικά προβλήματα τείνουν να συμμετέχουν περισσότερο σε πολιτιστικές δραστηριότητες. Ευτυχώς, οι Ευρωπαίοι νεώτερης ηλικίας (15-24 ετών) καταγράφουν υψηλότερα επίπεδα συμμετοχής σε πολλές πολιτιστικές δραστηριότητες, και φαίνεται ότι σ΄αυτή την ηλικία βρίσκει ανταπόκριση το μεγαλύτερο φάσμα δραστηριοτήτων.