Το Κέντρο Έρευνας της Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Τέχνης της Ακαδημίας Αθηνών τιμώντας τον ιδρυτή του ακαδημαϊκό Μανόλη Χατζηδάκη (1909-1998), διαπρεπή βυζαντινολόγο, Γενικό Έφορο Αρχαιοτήτων, Διευθυντή του Βυζαντινού Μουσείου και του Μουσείου Μπενάκη, σας προσκαλεί στην ετήσια επιστημονική διάλεξη αφιερωμένη στη μνήμη του, την Τρίτη 28 Φεβρουαρίου 2012 και ώρα 19:00, στο Μέγαρο της Ακαδημίας Αθηνών. Θα μιλήσει ο αρχαιολόγος της 26ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (Καλαμάτα), διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κ. Μιχάλης Κάππας, με θέμα "Μοναστήρια και ασκητήρια στο ρέμα του Σωφρόνη Λακωνίας".
Στις νοτιοδυτικές υπώρειες του Πάρνωνα στη Λακωνία, το ρέμα του Σωφρόνη διέρχεται ανάμεσα στο Μονοδένδρι του Βασσαρά και το ομώνυμο βουνό της Χρύσαφας, συμβάλλοντας μετά από μερικά χιλιόμετρα στο ποτάμι της Κελεφίνας. Εντός του απόκρημνου, μα ειδυλλιακής ομορφιάς, φαραγγιού και στους εύφορους παρόχθιους λόφους σώζονται, ακέραιες ή ερειπωμένες, περίπου 20 μικρές εκκλησίες και ασκητήρια βυζαντινών και μεταβυζαντινών χρόνων. Τα σημαντικότερα εξ αυτών δεν είναι άγνωστα στην επιστημονική έρευνα, αν και ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχουν αποτελέσει το αντικείμενο συνολικής πραγμάτευσης. Πιθανολογείται όμως η ύπαρξη στην ευρύτερη περιοχή του Σωφρόνη και της Κελεφίνας έξι μοναστηριακών συγκροτημάτων, κοντά στα οποία φαίνεται ότι λειτουργούσαν μικρότερα, μάλλον δορυφορικά ασκητήρια, όπου οι πιο δόκιμοι μοναχοί είχαν τη δυνατότητα να επιδοθούν και σε πνευματικότερες μορφές άθλησης, όπως ο εγκλεισμός και ο αναχωρητισμός. Μόνο δύο ανάγονται βάσιμα στη μέση βυζαντινή εποχή, ενώ τα περισσότερα φαίνεται ότι ιδρύονται ή ακμάζουν στα χρόνια του βυζαντινού αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου (1282-1328), όπως βεβαιώνει ο τοιχογραφικός τους διάκοσμος και οι λίγες επιγραφικές μαρτυρίες.
Είναι γνωστό ότι την εποχή αυτή διαπιστώνεται άνθηση του μοναχισμού στην Πελοπόννησο και ένα έντονο αυτοκρατορικό ενδιαφέρον για τα μοναστικά καθιδρύματα της περιοχής, παλαιά και νέα. Το φαινόμενο αυτό αντικατοπτρίζει αφενός το κλίμα ευφορίας που δημιουργείται μετά την αποκατάσταση της βυζαντινής κυριαρχίας στη Λακωνία το 1262 και αφετέρου τη νέα πολιτική καταλλαγής των εκκλησιαστικών συγκρούσεων που εγκαινίασε ο Ανδρόνικος αμέσως μετά τον θάνατο του πατέρα του. Ως "ευσεβέστατος βασιλεύς" μνημονεύεται ο ίδιος αυτοκράτορας στην επιγραφή του Παλιομονάστηρου των Αγίων Τεσσαράκοντα στο ρέμα του Σωφρόνη. Αρμονικές σχέσεις των κτητόρων των μικρών μονών της περιοχής με την παλαιολόγεια δυναστεία υποδηλώνει και η ιδιαιτέρως τιμητική απεικόνιση του έφιππου αγίου Δημητρίου, προστάτη του οίκου των Παλαιολόγων, δίπλα στην προσκυνηματική παράσταση των αγίων Τεσσαράκοντα, στον σπηλαιώδη ναό του Παλιομονάστηρου, αλλά και η αφιέρωση στον μάρτυρα της Θεσσαλονίκης ενός από τα καθολικά της περιοχής.
Ακολούθησε το Diorismos στο Google News! Με την υπογραφή του www.diorismos.gr
