Αυστηρότεροι κανόνες από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την αγορά παραγώγων

Οι προτεινόμενοι κανόνες για τη διαπραγμάτευση των παραγώγων πρέπει να καταστούν πιο σαφείς και αυστηροί. Στόχος είναι να μειωθούν οι κερδοσκοπικές συναλλαγές αλλά και να διασφαλισθεί ότι όσο το δυνατόν περισσότερα παράγωγα θα περνούν από κεντρική διαδικασία συμψηφισμού, με διαφάνεια και σαφείς διαδικασίες, αναφέρει ψήφισμα του ΕΚ που υιοθετήθηκε την Τρίτη (15.06.10). Το ψήφισμα προτείνει επίσης τρόπους για τη ρύθμιση της αγοράς των λεγομένων Credit Default Swaps (συμβάσεις αντιστάθμισης κινδύνου πιστοληπτικής ικανότητας) και τη μείωση του γραφειοκρατικού βάρους στις επιχειρήσεις που είναι οι τελικοί χρήστες των παραγώγων. Παγιδευμένα στο "μάτι του κυκλώνα" της κρίσης του ελληνικού χρέους και της ευρείας αποδοκιμασίας για τον αδιαφανή τρόπο με τον οποίο διαπραγματεύονται, τα παράγωγα επί του παρόντος εξετάζονται σε εθνικό επίπεδο, σε επίπεδο ΕΕ όσο και της Ομάδας των 20. Αυτό το ψήφισμα έρχεται λίγες εβδομάδες πριν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιεύει τις νομοθετικές της προτάσεις για τη ρύθμιση της διαπραγμάτευσης των παραγώγων.

Το ψήφισμα που υιοθετήθηκε δια ανατάσεως της χειρός, ζητεί να "εγκαταλειφθεί η επικρατούσα άποψη ότι τα παράγωγα δεν χρειάζονται ρύθμιση επειδή χρησιμοποιούνται μόνο από επαγγελματίες και ειδικούς". Αντ' αυτού, ζητά αυστηρότερους κανόνες για να περιορισθεί ο επενδυτικός κίνδυνος από τη χρήση τέτοιων προϊόντων από άπειρους χρήστες ή κερδοσκόπους. Η προτεινόμενη νομοθεσία θα πρέπει να περιλαμβάνει κανόνες για την απαγόρευση καθαρά κερδοσκοπικών δραστηριοτήτων με πρώτες ύλες και γεωργικά προϊόντα. Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ανώτατα όρια κινδύνου στη διαπραγμάτευση γεωργικών προϊόντων και σε κάθε συγκεκριμένο προϊόν, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, έτσι ώστε να μειωθεί η κερδοσκοπία και να ενισχυθεί η διαφάνεια στη λειτουργία αυτών των αγορών, προσθέτει το ψήφισμα.

Κεντρικό θέμα του ψηφίσματος είναι η διαπραγμάτευση πολύ περισσοτέρων συμβάσεων παραγώγων μέσω διαδικασιών (κεντρική εκκαθάριση) που θα παρεμποδίζουν την δημιουργία ψηλών επιπέδων κινδύνου. Για να επιτευχθεί αυτό, αναφέρει το ψήφισμα, θα πρέπει να ενισχυθούν οι οργανισμοί συμψηφισμού κεντρικού αντισυμβαλλομένου (CCPs - central counterparty clearing facilities). Προτείνει την καθιέρωση ρυθμιστικών προτύπων για να διασφαλιστεί ότι θα παραμένουν ανθεκτικοί ακόμα και κάτω υπό σημαντική πίεση, και ζητεί υποχρεωτικά πρότυπα για την δημιουργία τους, τις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων και των διοικητικών τους δομών. Το ψήφισμα τονίζει ότι οι οργανισμοί συμψηφισμού κεντρικού αντισυμβαλλομένου (CCPs) δεν πρέπει να είναι οργανωμένοι εξ' ολοκλήρου από τους χρήστες τους και ότι δεν πρέπει τα συστήματα που διαθέτουν για διαχείριση κινδύνων να βρίσκονται σε ανταγωνισμό μεταξύ τους. Δεν θα πρέπει επίσης οι συντελεστές της αγοράς να εξασκούν επιρροή στη διακυβέρνηση και στους μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνων που διαθέτουν.

Το ψήφισμα ζητά χαλαρότερη ρύθμιση για τις εξωχρηματιστηριακές συναλλαγές σε παράγωγα προϊόντα, όταν πραγματοποιούνται από εταιρικούς τελικούς χρήστες, αναγνωρίζοντας ότι μπορεί οι εταιρείες σε κάποιες περιπτώσεις να χρειάζονται ειδικά προσαρμοσμένα παράγωγα για την καλύτερη κάλυψη των ιδιαίτερων κινδύνων στους οποίους εκτίθενται. Αν και πιο ανεκτικό σε αυτές τις διμερείς συμβάσεις παραγώγων, προτείνεται η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ), να καθορίζει τα όρια πέραν των οποίων θα είναι πάντοτε απαραίτητος ο κεντρικός συμψηφισμός.

Το ψήφισμα ζητεί την απαγόρευση των κερδοσκοπικών συμβάσεων αντιστάθμισης κινδύνου πιστοληπτικής ικανότητας (Credit Default Swaps), απαιτεί δε όπως τα οικονομικά δικαιώματα πληρωμής αποζημίωσης από την ιδιοκτησία CDS χορηγούνται μόνο εφόσον ο κάτοχός τους διαθέτει και τα σχετικά ομόλογα, και επιμένει ότι CDS θα πρέπει να εκκαθαρίζονται κεντρικά μέσω ενός Ευρωπαϊκού οργανισμού συμψηφισμού κεντρικού αντισυμβαλλομένου (CCP). Τέλος, το ψήφισμα τονίζει τη σοβαρή έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με το ρόλο που έπαιξαν οι κρατικές συμβάσεις αντιστάθμισης κινδύνου πιστοληπτικής ικανότητας σε χώρες της Ευρωζώνης και ζητά πολύ ισχυρές εγγυήσεις για την πρόσβαση σε ολοκληρωμένη πληροφόρηση και την ενδυνάμωση των εποπτικών αρχών.

Τον Σεπτέμβριο, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει το νέο Ευρωπαϊκό νομοσχέδιο για τα παράγωγα. Οι εργασίες θα αρχίσουν τότε ουσιαστικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, τα δύο θεσμικά όργανα που μοιράζονται την εξουσία λήψης αποφάσεων.