Η τοποθέτηση του υπουργού παιδείας για την τριτοβάθμια εκπαίδευση

Ο υπουργός παιδείας Κώστας Γαβρόγλου έδωσε συνέντευξη σήμερα για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, η τοποθέτηση του υπουργού είναι η εξής:

ΥΠΟΥΡΓΟΣ: Nα σας καλωσορίσω και προσωπικά. Σήμερα θα ήθελα να συζητήσουμε τις λεπτομέρειες του νομοσχεδίου που την ερχόμενη εβδομάδα θα αναρτηθεί στη διαβούλευση και που έχει σχέση με τις ρυθμίσεις για την Τριτοβάθμια εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένων και των μεταπτυχιακών σπουδών.

Μοιράστηκε ένα αναλυτικό δελτίο. Πρέπει να είναι σαφές ότι οτιδήποτε πούμε στη συνέχεια, προσπαθεί να λύσει και δικά μας προβλήματα, αλλά είναι και στο πλαίσιο ενός διεθνούς ακαδημαϊκού περιβάλλοντος. Θεωρούμε ότι πολλά από όσα λέμε διασφαλίζουν και αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας.

Σίγουρα επανεπιβεβαιώνει το δημόσιο χαρακτήρα, όπως επίσης και την ανάγκη που υπάρχει για ένα πλαίσιο συναίνεσης και συνεννόησης των ατόμων και που σπουδάζουν, αλλά και που υπηρετούν το πανεπιστήμιο. Πάντα έχοντας υπόψη και θέματα εργασιακής ασφάλειας όσων υπηρετούν.

Συνδέει τη λειτουργία των πανεπιστημίων μας και των ΤΕΙ και των ερευνητικών κέντρων και με τοπικές κοινωνικές και περιφερειακές ανάγκες. Εξασφαλίζει όρους ελεύθερης πρόσβασης ανεξαρτήτως κοινωνικών ανισοτήτων και επίσης διευρύνει το πλαίσιο της κοινωνικής λογοδοσίας. Έχει μια σημασία και αυτό.

Η φιλοσοφία του παρόντος νομοσχεδίου έχει συζητηθεί και δημόσια και σε Συνόδους Πρυτάνεων και Προέδρους των ΤΕΙ. Και αυτό έχει συζητηθεί την τελευταία διετία. Έχουμε κάποια καινούργια ζητήματα, αλλά η φιλοσοφία αυτή παραμένει η ίδια. Πρώτο μέλημά μας να αποκατασταθεί ο ακαδημαϊσμός στα Ιδρύματα της Ανώτατης Εκπαίδευσης στον τόπο μας και να δώσουμε μια νέα πνοή δημοκρατικής λειτουργίας. Να παρέχουμε ένα πλαίσιο ευρύτατων συναινέσεων, να δημιουργήσουμε θεσμούς και προϋποθέσεις στην πορεία του ενιαίου χώρου έρευνας και εκπαίδευσης.

Να περιορίσουμε τη γραφειοκρατία. Πολύ σημαντικό. Να δώσουμε τη δυνατότητα διεύρυνσης και διεθνοποίησης των σπουδών μας και προφανώς να εξορθολογήσουμε και τα προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα σας πω επιγραμματικά ορισμένες ρυθμίσεις, ώστε να έχετε την ευκαιρία να θέσετε το όποιο ερώτημα έχετε. Πρώτον, στη Σύγκλητο ξέρετε μέχρι σήμερα υπάρχει ένας αλγόριθμος με τον οποίο συμμετέχουν οι πρόεδροι των τμημάτων. Εμείς λέμε ότι στη Σύγκλητο πρέπει να συμμετέχουν όλοι οι πρόεδροι όλων των τμημάτων, όλων των ΑΕΙ.

Επίσης πρέπει να ξαναδημιουργηθεί και να λειτουργεί το Πρυτανικό Συμβούλιο. Ξέρετε ότι το Πρυτανικό Συμβούλιο ήταν ένα Συμβούλιο το οποίο ήταν ανάμεσα στον Πρύτανη και τη Σύγκλητο. Ήταν ένα, κατά μία έννοια, ένας εκτελεστικός θεσμός που υλοποιούσε και τις αποφάσεις της Συγκλήτου και είχε και δικές του αυτοτελείς αρμοδιότητες. Αυτό είχε καταργηθεί από το 2011 ουσιαστικά, με αποτέλεσμα πάρα πολλές συνεδριάσεις των Συγκλήτων, ειδικά των μεγάλων πανεπιστημίων, να έχουν πάνω από 100 θέματα σε κάθε συνεδρίαση. Αυτό δεν κάνει αποτελεσματική την όποια λειτουργία.

Φέρνουμε επίσης κάτι καινούργιο που θα ήθελα να το συζητήσουμε αναλυτικά μετά και αυτό είναι ότι οι Πρυτάνεις θα εκλέγονται σε διαφορετικό ψηφοδέλτιο από τους αντιπρυτάνεις. Θα είναι με μονοσταυρία οι Αντιπρυτάνεις. Προφανώς με μονοσταυρία και οι Πρυτάνεις και ο καθένας θα έχει το δικό του πρόγραμμα.

Ο Πρύτανης μετά θα αναθέσει διάφορα καθήκοντα στους διάφορους αντιπρυτάνεις, αλλά θεωρούμε πρώτον, αυτό που ήταν με το νόμο του 2011 και συνεχίζει να ισχύει δηλαδή ότι ο Πρύτανης αφού εκλεγεί, διορίζει ο ίδιος τους Αντιπρυτάνεις, ένα πράγμα που δεν εκφράζει την πανεπιστημιακή κοινότητα, δεν είναι αποτελεσματικό, σίγουρα δεν είναι δημοκρατικό.

Επίσης ένα παλαιότερο καθεστώς που κατέβαιναν τα πρυτανικά σχήματα ως μια ομάδα, οι περισσότερες και οι περισσότεροι που σας γνωρίζω, έχετε ειδικευθεί σε αυτό τον τομέα και ξέρετε τα προβλήματα και τις διαδικασίες με τις οποίες συγκροτούνταν αυτές οι ομάδες. Αν θέλετε μπορώ να μιλήσω αναλυτικότατα επ’ αυτού του ζητήματος.

Επίσης, θα υπάρχει συμμετοχή των φοιτητών στη Σύγκλητο στα τμήματα και στους τομείς. Δεν θα συμμετέχουν στις εκλογικές διαδικασίες, αλλά θα συμμετέχουν στις συνεδριάσεις αυτών των οργάνων.

Για πρώτη φορά θεσμοθετείται και ένα άλλο όργανο. Αυτό ονομάζεται Περιφερειακό Ακαδημαϊκό Συμβούλιο Ανωτάτης Εκπαίδευσης και Έρευνας. Θα συγκροτήσουμε τέτοια Περιφερειακά Συμβούλια σε όλη τη χώρα. Στα Συμβούλια αυτά θα συμμετέχουν εκπρόσωποι των Πανεπιστημίων, των ΤΕΙ και των Ερευνητικών Κέντρων των Περιφερειών, όπως επίσης και το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο της περιοχής

Και τα Συμβούλια αυτά θα συζητάνε αναπτυξιακές στρατηγικές της Περιφέρειας παίρνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες και τα πλεονεκτήματα των εκπαιδευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων της περιφέρειάς τους.

Θα υπάρξει μια χρηματοδότηση η οποία θα υλοποιεί τις προτάσεις που θα έρχονται. Αυτά δεν θα παίζουν κανένα απολύτως ρόλο ως προς την καθημερινή λειτουργία των Ιδρυμάτων. Τα Ιδρύματα είναι αυτοδιοικούμενα, δεν έχουν κανένα λόγο να ανακατώνεται κανένας άλλος θεσμός στην καθημερινή τους λειτουργία. Αλλά θα είναι ένα όργανο που θα μπορέσει να αναδείξει και τις ιδιαιτερότητες των περιφερειών, αλλά και το συγκεκριμένο ρόλο που μπορούν να παίξουν τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και Ερευνητικά Κέντρα μας ως προς την υλοποίηση κάποιων δυναμικών προοπτικών ως προς τις περιφέρειες.

Αυτός ο θεσμός θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με το Εθνικό Συμβούλιο Εκπαίδευσης και Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού. Το Φεβρουάριο θεσμοθετήσαμε αυτό το Συμβούλιο, στο οποίο συμμετέχουν και εκπαιδευτικοί φορείς, αλλά και παραγωγικοί φορείς. ʼρα εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα νέο θεσμό. Πρόεδρος του θεσμού είναι ο καθηγητής ο κ. Σπύρος Γεωργάτος, την Τρίτη στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής έγινε αναλυτικότατη συζήτηση ως προς το χαρακτήρα αυτού του οργάνου. Αυτό το όργανο θα είναι σε συνεχή επαφή με τα Περιφερειακά Συμβούλια.

Ενισχύουμε επίσης το αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων. Τα Πανεπιστήμια πια θα έχουν την ευθύνη και της διαδικασίας προκήρυξης θέσεων και οτιδήποτε έχει σχέση με την ολοκλήρωση των διαδικασιών προκήρυξης και εκλογής. Το Υπουργείο θα βγει έξω από αυτό διότι υπάρχει μια πρόσθετη γραφειοκρατία που νομίζουμε ότι δε βοηθά κανέναν.

Επίσης οι άδειες απουσίας των καθηγητών των Πανεπιστημίων, η απόκλιση από το υποχρεωτικό ωράριο και η αρμοδιότητα για τη σύσταση των Τομέων, όλα αυτά πια πάνε στο Πανεπιστήμιο. Το Υπουργείο έχει πάντα βεβαίως το δικαίωμα να παρέμβει αν υπάρχουν παρανομίες, αν μας έρθει η όποια καταγγελία κτλ.

Επειδή όμως είναι ελάχιστα αυτά τα φαινόμενα, θεωρούμε ότι θα πρέπει να ενισχυθεί η αυτονομία και το αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων και με αυτό τον τρόπο. Πέρα από τα Περιφερειακά Συμβούλια που γίνονται για πρώτη φορά στη λογική που σας είπα, πέρα από τη ρύθμιση της μονοσταυρίας στην εκλογή των Αντιπρυτάνεων που και αυτό γίνεται για πρώτη φορά στη λογική της πιο πλουραλιστικής και πιο αποτελεσματικής λειτουργίας των Πανεπιστημίων μας, επίσης για πρώτη φορά δίνουμε μια δυνατότητα στους φοιτητές μας.

Η δυνατότητα αυτή είναι να μπορούν να παίρνουν 25% των μαθημάτων ενός τμήματος, σε παραπλήσιο γνωστικό πεδίο από αυτό στο οποίο έχουν εισαχθεί. Αν δηλαδή κάποιος έχει εισαχθεί στο Τμήμα Α’ στις σχολές όπως ξέρετε, συνήθως συνυπάρχουν τμήματα με παραπλήσια γνωστικά πεδία ή γνωστικά πεδία που παραδοσιακά είναι κάτω από την ίδια ομπρέλα.

Εμείς λοιπόν λέμε, όταν πας σ’ ένα τμήμα, θα μπορείς να πάρεις έναν αριθμό μαθημάτων της τάξης του 25%, αφού το δικό σου τμήμα από τα πριν θα έχει συνάψει ένα πρωτόκολλο συνεργασίας με το άλλο τμήμα. Δεν είσαι υποχρεωμένος να το πάρεις. Αλλά δε θέλουμε να γίνεται κι αυτό που γίνεται σήμερα, ότι αν κάποιος έχει ένα ενδιαφέρον, πρέπει να τελειώσει πρώτα το τμήμα του και μετά να δώσει κατατακτήριες εξετάσεις για να μπορέσει να ικανοποιήσει αυτά του τα ενδιαφέροντα.

Εμείς λέμε, ότι η διεπιστημονικότητα είναι ένα πολύ καλό πράγμα. Ήδη σήμερα πολλά τμήματα συνεργάζονται μεταξύ τους για να μπορείς να πάρεις έναν αριθμό μαθημάτων αλλά αυτός είναι στον κορμό κατά μία έννοια του πτυχίου σου. Εμείς λοιπόν λέμε ότι έχεις πια αυτή τη νέα δυνατότητα. Αυτή η νέα δυνατότητα μπορεί να είναι ν’ αποκτήσεις κάποιες γνώσεις και για επαγγελματικούς λόγους, αλλά να είναι να ικανοποιήσεις και κάποιο ενδιαφέρον σου. Το 25% των μαθημάτων δεν είναι ένας μικρός αριθμός.

Εδώ τώρα όμως θέλει μια πολύ μεγάλη προσοχή στον τρόπο που θα προβληθεί και δημόσια αυτή η ρύθμιση. Για να μπορέσεις να πάρεις το όποιο πιστοποιητικό ότι παρακολούθησες κανονικά όμως, μ’ εργασίες, εξετάσεις κτλ. αυτά τα άλλα μαθήματα, θα πρέπει να έχεις πάρει το πτυχίο του τμήματος στο οποίο μπήκες. ʼρα δε διαταράσσονται με τίποτα τα επαγγελματικά δικαιώματα.

Μπαίνω στο Τμήμα Α’, μπορώ να πάρω στη διάρκεια των σπουδών μου αφού τελειώσω μετά από 4 χρόνια τα μαθήματα από το Τμήμα Β’ αλλά το πιστοποιητικό θα το πάρω υπό την προϋπόθεση ότι θα πάρω το πτυχίο μου στο Α’. ʼρα επαγγελματικά δικαιώματα είναι το Α’, είναι το πτυχίο στο οποίο μπήκες.

Αυτό είναι ένα μέτρο το οποίο το επιβάλλουν και οι επιστημονικές αλλαγές που γίνονται, το επιβάλλει η διεπιστημονικότητα πάρα πολλών κλάδων πια, το επιβάλλουν οι δυνατότητες που πρέπει να δίνουν τα Πανεπιστήμιά μας στους φοιτητές τους και τις φοιτήτριές του και το επιβάλλει μία σύγχρονη αντίληψη για την εκπαίδευση η οποία δεν είναι υπέρ των στεγανών.

Ως προς τα μεταπτυχιακά, τα μεταπτυχιακά, ξέρετε ότι είναι ένας από τους πολύ θετικούς θεσμούς, προφανώς διεθνώς, αλλά προφανώς και στον τόπο μας, να θεωρήσουμε ότι οι όποιες ρυθμίσεις που γίνονται δεν είναι επειδή υπάρχει μια κριτική είτε στο θεσμό είτε σε πάρα πολλά μεταπτυχιακά που πραγματικά δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτε απολύτως από τα μεταπτυχιακά που γίνονται στα καλύτερα Πανεπιστήμια του κόσμου και εδώ είμαι διατεθειμένος να σας απαντήσω ακόμη και σε ερωτήσεις με τεράστιες λεπτομέρειες.

Ταυτοχρόνως όμως έχει δημιουργηθεί και ένα άναρχο τοπίο. Όχι απ’ όλα, αλλά υπάρχει κι αυτό το στοιχείο. Υπάρχουν κι εδώ κάποιες παθογένειες. Και επειδή όλα αυτά γίνονται για το νέο κόσμο, για την κοινωνία, εμείς είμαστε υποχρεωμένοι να προβούμε σε ρυθμίσεις που χωρίς να υποβαθμίζουν και υποτιμούν και υπονομεύουν τα θετικά τους χαρακτηριστικά, να μπορέσουμε να απομονώσουμε αυτά τα στοιχεία τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις δεν είναι σωστά και μάλιστα σε λιγότερες είναι και κραυγαλέα απαράδεκτα.

Εδώ τώρα έχει μια πολύ μεγάλη σημασία, ποιο είναι το βασικό μας, το καθοδηγητικό στοιχείο ως προς τη συγκρότηση αυτών των ρυθμίσεων. Το βασικό μας στοιχείο είναι το ακαδημαϊκό, είναι η ποιότητα. Τα μεταπτυχιακά, ό,τι και να γίνει πρέπει να είναι στημένα με κανόνες ποιότητας, με κανόνες αξιοκρατίας, με κανόνες ακαδημαϊκότητας. Έχει πολύ μεγάλη σημασία αυτό .

Και το δεύτερο στοιχείο είναι ακριβώς επειδή πρέπει να είναι στημένα με κανόνες ακαδημαϊκότητας κτλ., κανένας φοιτητής και καμία φοιτήτρια δεν πρέπει να μείνει έξω από τα μεταπτυχιακά για λόγους οικονομικούς. ʼρα, όλα τα παιδιά έχουν δικαίωμα στην πρόσβαση στα μεταπτυχιακά και τα παιδιά τα οποία δεν έχουν αυτή την ευχέρεια την οικονομική θα μπαίνουν χωρίς να πληρώνουν τίποτε απολύτως.

Αυτό είναι και μέσα στη λογική της κυβέρνησης, υπακούει και σε πολλές αρχές και της κυβέρνησής μας, αλλά και της φιλοσοφίας του Συντάγματός μας.

Αν θέλετε μπορούμε να συζητήσουμε για τα τέλη φοίτησης, να είναι σαφές όμως ότι σε αναντιστοιχία με πολλές περιπτώσεις όπως γίνονται αυτές σήμερα, εμάς το βασικό μας κριτήριο στην αποδοχή των τελών φοίτησης, θα είναι η αναλυτική περιγραφή του κόστους κάθε μεταπτυχιακού.

Γιατί σήμερα έχουμε το παράλογο, ορισμένα προγράμματα μεταπτυχιακά να είναι δωρεάν και ορισμένα προγράμματα να μην είναι δωρεάν. Στο ίδιο γνωστικό πεδίο. Αναρωτιέται κανείς γιατί αυτό γίνεται και δεν είναι στα πλούσια Πανεπιστήμια που γίνονται δωρεάν και στα μη πλούσια που δε γίνονται δωρεάν.

Εδώ λοιπόν εμείς λέμε ότι υπάρχει ένα θέμα τί κοστίζει το κάθε μεταπτυχιακό. Με συστηματικό όμως τρόπο όχι στο γόνατο. Σε ορισμένα γίνεται με συστηματικό, αλλά στα περισσότερα δε γίνεται. Υπάρχει επίσης μια απόφαση του ΣτΕ και η απόφαση στου ΣτΕ είναι σαφέστατη στην ασάφειά της. Δηλαδή λέει ότι δε μπορεί να υπάρχει πρόδηλη δυσαναλογία μεταξύ των τελών φοίτησης και των παροχών προς τους φοιτητές.

Το μεταπτυχιακό είναι και μια παροχή στους φοιτητές. Είναι τα εργαστήρια, είναι η βιβλιογραφία, είναι ο κόσμος που κάνει μάθημα κτλ. Εδώ δεν πρέπει να υπάρχει μια δυσαναλογία ανάμεσα στα τέλη φοίτησης και στις παροχές που δίνονται. ʼρα το ύψος των τελών δε μπορεί να είναι δυσανάλογα μεγάλο.

Το ΣτΕ σε αυτή του την απόφαση έδειξε μια σοφία. Χωρίς να είναι πολύ συγκεκριμένο, έδωσε ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο συζητάμε. Και βεβαίως εμείς αυτό που λέμε είναι ότι εάν τυχόν υπάρχουν δωρεάν μεταπτυχιακά, τα οποία όμως μας έχει έρθει το κόστος τους, τα δωρεάν μεταπτυχιακά θα τα πάρουμε υπόψη όταν θα κάνουμε την κατανομή του κρατικού προϋπολογισμού προς τα Πανεπιστήμια. Πανεπιστήμια που έχουν δωρεάν μεταπτυχιακά, θα ενισχυθούν στην κατανομή του προϋπολογισμού.

Υπάρχει και κάτι άλλο. Εμείς θεωρούμε ότι πρέπει να υπάρχει μια πλήρης διαφάνεια στη διαχείριση των μεταπτυχιακών σπουδών. Ζητάμε από τα Πανεπιστήμια να μας πουν ποια ήταν τα έσοδά τους από τα δίδακτρα μέχρι τώρα και που πήγαν αυτά τα έσοδα και δικαιολογημένα, χωρίς να αναφέρουν ονόματα και προφανώς χωρίς να παραβιάζεται κανένα προσωπικό δεδομένο, θα θέλαμε τα Ιδρύματα να τα αναρτήσουν στις ιστοσελίδες τους για την τελευταία πενταετία.

Τώρα, σε κάθε Σχολή μετά από πρόταση των Τμημάτων της Σχολής θα υπάρχει ένα όργανο που θα είναι η επιστημονική συμβουλευτική Επιτροπή και η οποία κάθε πέντε χρόνια θα αξιολογεί το κάθε μεταπτυχιακό που γίνεται στο πλαίσιο του κάθε Τμήματος της Σχολής.

ʼρα έχουμε τη δυνατότητα να μην πληρώνει κανείς που δεν έχει τα οικονομικά μέσα, έχουμε το κριτήριο της ακαδημαϊκότητας, έχουμε το κριτήριο του δικαιώματος αναπομπής από το Υπουργείο, έχουμε την ενίσχυση της διαφάνειας στα μεταπτυχιακά και έχουμε τη δυνατότητα αξιολόγησης των προγραμμάτων.

Εμείς ως προς τα οικονομικά θέλω να είναι σαφές ότι υπάρχει το περιθώριο μέχρι το 40% των φοιτητών να μην πληρώνουν τέλη φοίτησης. Διότι το 40% του πληθυσμού οι φορολογικές τους δηλώσεις είναι κάτω από το μέσο όρο. Θεωρούμε ότι τα παιδιά που με ένα αλγόριθμο που είναι πολύ απλός, που τα εισοδήματα των οικογενειών τους είναι σε αυτό το κομμάτι της κατανομής που είναι περίπου 40% δεν θα πληρώνουν καθόλου δίδακτρα.

Αν σε κάποιο Τμήμα έχουν εισαχθεί παραπάνω από το 40% παιδιών με οικονομικές ανάγκες, τότε η πολιτεία θα πληρώνει ό,τι αντιστοιχεί για το επιπλέον αριθμό των φοιτητών. Έχουμε εξασφαλίσει αυτά τα κονδύλια και αυτά τα κονδύλια θα πάνε για να καλύψουν αυτές τις ανάγκες.

Εδώ θα προβλέπουμε και διάφορες άλλες λεπτομέρειες που θα τις έχετε δει και επίσης προβλέπουμε και κάτι άλλο: το δικαίωμα του 1/3 των μελών ΔΕΠ που κάθε Τμήματος να μπορεί να παρέμβει στη Σύγκλητο σε περίπτωση που θεωρεί ότι τα τέλη φοίτησης είναι υπερβολικά. Το δικαίωμα δηλαδή μιας μειοψηφίας να δημοσιοποιήσει την άποψή της, τα επιχειρήματά της προς τη Σύγκλητο, μιας και οι Σύγκλητοι των Πανεπιστημίων και τα Συμβούλια των ΤΕΙ, έχουν την ευθύνη της λειτουργίας και της δημιουργίας των μεταπτυχιακών προγραμμάτων.

Τώρα, αν έχεις ένα πρόγραμμα και είναι ενός μόνο Τμήματος και το πρόγραμμα αυτό χρειάζεται ένα άλφα αριθμό διδασκόντων για να μπορεί να σταθεί στα πόδια του, εμείς λέμε ότι το 60% των διδασκόντων πρέπει να προέρχεται από το Τμήμα που το προτείνει.

Και αν είναι πολλά Τμήματα πάνω από ένα, δύο, τρία, που συγκροτούν αυτό το μεταπτυχιακό, τότε πρέπει το 80% των διδασκόντων να προέρχεται από αυτά τα Τμήματα. Δεν μπορούμε να ανεχτούμε περιπτώσεις που υπήρχαν μεταπτυχιακά από Τμήματα που είχαν ένα μέλος ΔΕΠ, έχουμε δυστυχώς ενδείξεις και από Τμήματα χωρίς μέλη ΔΕΠ που δημιούργησαν μεταπτυχιακά τα οποία και στελέχωσαν τα μεταπτυχιακά τους με κόσμο και μέλη ΔΕΠ που έρχονταν από άλλα Πανεπιστήμια και όπου πληρώνονταν.

Εμείς λέμε ότι αν θέλεις να πληρωθείς από ένα μεταπτυχιακό γιατί υπάρχουν και πάρα πολλοί διδάσκοντες που τα κάνουν δωρεάν που δεν πληρώνονται και έχει σημασία αυτό και πρέπει η πολιτεία να αναγνωρίσει όχι μόνο τη γενναιοδωρία τους, αλλά να αναγνωρίσει και τον ακαδημαϊσμό τους.

Αν όμως θέλεις να πληρωθείς, πρέπει τότε να κάνεις ένα μεταπτυχιακό αμισθί, αφού βεβαίως έχεις ικανοποιήσει τις νομικές σου υποχρεώσεις. ʼρα κάνεις ό,τι μαθήματα πρέπει να κάνεις νομικά, εννοώ λόγω των δεσμεύσεων που έχεις των τυπικών, και αν τώρα θέλεις να πας να κάνει κάποιο μεταπτυχιακό που θα πληρωθείς έχεις τη δυνατότητα να πληρωθείς, αλλά για να το κάνεις αυτό πρέπει να διδάσκεις τουλάχιστον σε ένα αμισθί.

Ο λόγος που το λέμε αυτό είναι ο εξής: σήμερα δεν είναι άπειρος ο χρόνος που έχουν οι πανεπιστημιακοί. Έχουν να ασχοληθούν με προπτυχιακά μαθήματα, έχουν να ασχοληθούν με την έρευνά τους, έχουν να ασχοληθούν με τη σύνταξη προγραμμάτων και συνεργασίες με άλλα Ιδρύματα, έχουν να ασχοληθούν με την επίβλεψη των διδακτορικών και ορισμένοι ασκούν και Διοίκηση και έχουν να ασχοληθούν και μια γραφειοκρατία που δεν είναι ευκαταφρόνητη.

Αν τώρα κανείς έχει χρόνο διαθεσιμότητα να προσφέρει τις γνώσεις του κάπου, εμείς λέμε να τις προσφέρει κατ' αρχήν αμισθί. Διότι έτσι θεωρούμε ότι πρέπει να λειτουργεί το Πανεπιστήμιο. Αν έχει ακόμη περισσότερο χρόνο, τότε να πληρωθεί.

Ο λόγος που το λέμε αυτό είναι ότι έχουμε συνειδητοποιήσει ένα κίνδυνο, που πρέπει να τον δημοσιοποιήσουμε: Υπάρχουν Τμήματα όπου πολλά από τα μέλη του διδακτικού προσωπικού είναι και σε πολλά μεταπτυχιακά, ορισμένα είναι και στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, αν τώρα βάλουμε ότι πρέπει να κάνουμε και κάποια έρευνα, πρέπει να κάνουν κάποιες συνεργασίες διεθνείς, πρέπει να δουλεύουν μαζί με τους υποψήφιους διδάκτορες που δεν θέλω να το υποτιμήσουμε καθόλου πόσο χρόνο χρειάζεται αυτό, τότε επειδή η μέρα έχει 24 ώρες έχουμε ενδείξεις ότι υποβαθμίζονται πάρα πολύ τα προπτυχιακά προγράμματα.

Υπάρχει μια αίσθηση ότι τα προπτυχιακά προγράμματα είναι στον αυτόματο πιλότο και τα προπτυχιακά είναι η καρδιά του Πανεπιστημίου και αυτά πρέπει να προφυλαχθούν με κάθε τρόπο.

Τελειώνω, προφανώς έχουμε ρυθμίσεις και για τα διδακτορικά όπου κι εκεί πρέπει να μπει μια κανονικότητα γιατί έχουμε πάρα πολλά Τμήματα με υπερβολικά υψηλό αριθμό διδακτορούχων και οι οποίοι λιμνάζουν και άρα πρέπει τα Τμήματα να δουν τι κάνουν, το Υπουργείο δεν μπορεί να πηγαίνει σε κάθε Τμήμα να τα λέει αυτά.

Και βεβαίως να δούμε πολύ σοβαρά με αυτές τις ρυθμίσεις πως θα κάνουμε και το επόμενο βήμα, το οποίο επόμενο βήμα θα είναι η ακόμη μεγαλύτερη ενίσχυση του ενιαίου χώρου εκπαίδευσης και έρευνας ανάμεσα στα Πανεπιστήμια, τα ΤΕΙ και τα ερευνητικά Ιδρύματα.

Με δυο πράγματα θέλω να τελειώσω. Το ένα είναι ότι πρέπει να μπει μια τάξη -και λέω πολύ συνειδητά τη λέξη- στα εξ αποστάσεως και στα σεμινάρια δια βίου εκπαίδευσης. Και θα είμαστε πάρα - πάρα πολύ αυστηροί σε αυτό. Δεν βάζουμε τίποτε, γιατί θέλουμε να το μελετήσουμε. Το μελετάμε ήδη και θέλουμε να το μελετήσουμε.

Το δεύτερο είναι ότι θα είμαστε πάρα πολύ αυστηροί σε θέματα ποιότητας. Τα Πανεπιστήμιά μας μέχρι τώρα έχουν δείξει πάρα πολλά δείγματα εξαιρετικής ποιότητας. Μέσα σε ένα τέτοιο περίπλοκο θεσμό όπως είναι τα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ προφανώς υπάρχουν και νησίδες αυθαιρεσίας και νησίδες όπου η ποιότητα δεν παίζει κανένα ρόλο.

Αλλά η ποιότητα δεν είναι κάτι το στατικό. Αν είχες ποιότητα το 1990 δεν σημαίνει χωρίς να κάνεις τίποτε, ότι αυτή η ποιότητα αναπαράγεται. ʼρα πρέπει τα Πανεπιστήμιά μας και οι διδάσκοντες σε αυτά κυρίως και τα ΤΕΙ, καθημερινά να έχουν μπροστά τους ποιες πρωτοβουλίες θα μπορούν να πάρουν για να ενισχυθεί η ποιότητα και η διασφάλισή της διαφάνειας, προφανώς, η αξιολόγησή τους κλπ.

Καταλαβαίνω ότι η πολιτεία δεν έχει κάνει όσα πρέπει σε αυτό τον τομέα. Αυτό θέλω να είναι σαφές. Έχουμε και εμείς πάρα πολλά να κάνουμε. Πάρα πολλά. Και κυρίως πρέπει να δούμε τι γίνεται στο θέμα της οικονομικής ενίσχυσης.

Και όπως γνωρίζετε, ο θεσμός των Περιφερειακών Συμβουλίων που είπαμε, συμπληρώνεται με το θεσμό του Εθνικού Συμβουλίου Εκπαίδευσης και Ανθρώπινου Δυναμικού και με μια άλλη Επιτροπή που είναι η Επιτροπή Μελέτης των Οικονομικών της Εκπαίδευσης.

Αυτή η Επιτροπή είναι μια Επιτροπή που ενώ θα έπρεπε να έχει ιδρυθεί εδώ και 10ετίες για να μην σας πω από την ίδρυση του ελληνικού κράτους, δεν είχε γίνει. Εδώ υπάρχει μια συστηματική μελέτη και με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από άλλα κόμματα, από τα προνήπια μέχρι τα διδακτορικά, χωρίς να έχουμε ένα μπούσουλα ποιες είναι οι ανελαστικές ανάγκες, ποιες είναι οι προτεραιότητες κλπ, δεν μπορούμε να χαράξουμε και μια επί της ουσίας οικονομική πολιτική ως προς τα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ, όπου αυτή τη στιγμή έχουμε πραγματικά ένα μεγάλο έλλειμμα στη χρηματοδότησή τους, αν και από φέτος για πρώτη φορά υπάρχει αυτή η αύξηση στον προϋπολογισμό η οποία πιστεύουμε την επόμενη χρονιά θα είναι υψηλότερη από ότι ήταν και φέτος.