Για την αντιμετώπιση των συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού, η ΕΕ θα πρέπει να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των φύλων και να αυξήσει τη συμμετοχή των νέων και των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας, αλλά η κινητικότητα και η μετανάστευση μπορούν επίσης να διαδραματίσουν καίριο ρόλο.
Αυτό είναι το κύριο συμπέρασμα της κοινής έκθεσης της Επιτροπής και του ΟΟΣΑ σχετικά με την Αξιοποίηση της οικονομικής μετανάστευσης για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς εργασίας (Matching Economic Migration with Labour Market Needs), η οποία δημοσιεύτηκε σήμερα.
Μείωση του πληθυσμού και ελλείψεις δεξιοτήτων
Στην Ευρώπη ο ενεργός πληθυσμός (ηλικίες από 15 έως 64 ετών) αναμένεται να μειωθεί κατά 7,5 εκατ. (- 2,2 %) μεταξύ του 2013 και του 2020, ενώ θα αυξηθεί κατά την ίδια αναλογία στο σύνολο της ζώνης του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με ένα σενάριο μηδενικής καθαρής μετανάστευσης, ο ενεργός πληθυσμός των 28 χωρών της ΕΕ αναμένεται να μειωθεί ακόμη περισσότερο, έως και κατά 11,7 εκατ. (- 3,5 %) έως το 2020.
Οι συνέπειες δεν είναι μόνο δημογραφικές: Καθώς η αγορά εργασίας είναι δυναμική και τα επαγγέλματα αλλάζουν, οι ελλείψεις σε δεξιότητες και η αναντιστοιχία δεξιοτήτων θα καταστούν καίρια ζητήματα για την ΕΕ. Σύμφωνα με έρευνα που διενήργησε το 2013 το Ευρωπαϊκό 'Ιδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας (Eurofound) (2013 European Company Survey - Έρευνα 2013 για τις ευρωπαϊκές εταιρείες), παρά τη χαλάρωση της αγοράς εργασίας, το 40 % των εταιρειών της ΕΕ δυσκολεύονται να βρουν εργαζομένους με τις κατάλληλες δεξιότητες.
Συνολικά, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι ανάγκες για εργατικό δυναμικό στις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ κατά την επόμενη δεκαετία θα αφορούν συγκεκριμένα επαγγέλματα - κυρίως επαγγέλματα που απαιτούν υψηλή ειδίκευση - αλλά και ενδιάμεσα επίπεδα δεξιοτήτων.
Στο πλαίσιο αυτό, η κοινή έκθεση ΕΕ-ΟΟΣΑ σκιαγραφεί τρεις συμπληρωματικές απαντήσεις πολιτικής:
- Προώθηση της κινητικότητας των εργαζομένων στο εσωτερικό της ΕΕ, ώστε να εξασφαλιστεί καλύτερη κατανομή των δεξιοτήτων
- Καλύτερη ενσωμάτωση των μεταναστών από χώρες εκτός ΕΕ, για να εξασφαλιστεί μια πιο έξυπνη χρήση των δεξιοτήτων τους
- Προσέλκυση μεταναστών με δεξιότητες που είναι απαραίτητες στην αγορά εργασίας της ΕΕ
Προώθηση της κινητικότητας των εργαζομένων στο εσωτερικό της ΕΕ
Η συμβολή των διακινούμενων εργαζομένων της ΕΕ στην παγκόσμια αύξηση της απασχόλησης είναι σαφής: τα άτομα που μετακινούνται μεταξύ των χωρών της ΕΕ έχουν μεγαλύτερο ποσοστό απασχόλησης (68 %) απ’ ό,τι οι ημεδαποί (64,5 %). Επιπλέον, με τη μεταφορά εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων από περιφέρειες και χώρες στις οποίες έχουν μικρότερη ζήτηση προς περιφέρειες και χώρες στις οποίες χρειάζονται, η κινητικότητα εντός της ΕΕ καθιστά αποδοτικότερη τη χρήση των ανθρώπινων πόρων.
Σύμφωνα με την έκθεση, θα πρέπει να αναληφθεί πολιτική δράση για την περαιτέρω εξάλειψη των εμποδίων που παρακωλύουν την κινητικότητα. Για να προωθηθεί η κινητικότητα των εργαζομένων στο εσωτερικό της ΕΕ θα χρειαστούν επίσης ισχυρότερα εργαλεία αντιστοίχισης δεξιοτήτων και μεγαλύτερη προώθηση της εκμάθησης γλωσσών.
Καλύτερη ενσωμάτωση των μεταναστών από χώρες εκτός ΕΕ
Το 2013 οι υπήκοοι τρίτων χωρών που διαμένουν στην ΕΕ παρουσίαζαν ποσοστό απασχόλησης χαμηλότερο κατά 12 μονάδες από το αντίστοιχο μέσο ποσοστό των ημεδαπών (52,6 %, έναντι 64,5 %), ενώ η διαφορά ήταν ακόμη πιο αισθητή κατά τη σύγκριση αυτών που έχουν πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Η έκθεση τονίζει ότι αυτή η σημαντική σπατάλη ανθρώπινου κεφαλαίου θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί ιδίως με τη διευκόλυνση της αναγνώρισης αλλοδαπών τίτλων, τη διασφάλιση της πρόσβασης των μεταναστών στα αποδοτικότερα ενεργητικά προγράμματα για την αγορά εργασίας και την παροχή γλωσσικής κατάρτισης προσαρμοσμένης στις δεξιότητες των μεταναστών στις χώρες προορισμού.
Προσέλκυση των δεξιοτήτων που χρειάζεται η αγορά εργασίας της ΕΕ
Σήμερα παρατηρείται χαμηλό επίπεδο μετανάστευσης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού από τρίτες χώρες προς τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ, παρά το γεγονός ότι οι χώρες έχουν απελευθερώσει το κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τη μετανάστευση. Σύμφωνα με την έκθεση, αυτό οφείλεται κυρίως στο σύστημα της νόμιμης εισδοχής και στο γεγονός ότι, στις περισσότερες χώρες, οι εργοδότες διστάζουν να προσλάβουν άτομα προερχόμενα από το εξωτερικό.
Η έκθεση υπογραμμίζει διάφορες επιλογές για μελλοντικές δράσεις όπως είναι η επίτευξη καλύτερης ισορροπίας μεταξύ της εξάρτησης από τη ζήτηση εργαζομένων από τους εργοδότες και μηχανισμών διασφάλισης και η βελτίωση των εργαλείων αντιστοίχισης που επιτρέπουν στους εργοδότες να εντοπίζουν πιθανούς διακινούμενους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων των αλλοδαπών σπουδαστών.
Ακολούθησε το Diorismos στο Google News! Με την υπογραφή του www.diorismos.gr
